Strona główna | TechnikaOcena stanu technicznego przekrycia łukowego. Ekspertyza techniczna

Ocena stanu technicznego przekrycia łukowego. Ekspertyza techniczna

Celem ekspertyzy była ocena stanu technicznego budynku basenu i sali sportowej, przeprowadzona w aspekcie szczelności przekrycia łukowego poddanego pracom termomodernizacyjnym wraz ze wskazaniem ewentualnych wad i usterek w robotach budowlanych wykonanych w ramach termomodernizacji obiektu.
Ponadto celem opracowania było udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy z uwagi na aktualny stan techniczny ocieplenia przekrycia łukowego zapewnione jest bezpieczeństwo konstrukcji oraz bezpieczeństwo użytkowania obiektu jako całości.

Fot. 1. Widok przekrycia łukowego budynku

Ekspertyza została wykonana na podstawie zlecenia zarządcy budynku i miała na celu ocenę stanu technicznego przekrycia łukowego budynku basenu i sali sportowej. Do jej sporządzenia wykorzystano:
  • informacje ogólne uzyskane od przedstawicieli zleceniodawcy, dotyczące dotychczasowej eksploatacji objętego opracowaniem budynku, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień związanych z zakresem przeprowadzonych w okresie minionym prac związanych z jego termomodernizacją, w tym z ociepleniem przekrycia łukowego,
  • informacje szczegółowe uzyskane od przedstawicieli zleceniodawcy, dotyczące działań podejmowanych przez zleceniodawcę po zakończeniu prac termomodernizacyjnych w celu usunięcia wad i usterek polegających na przeciekach występujących w obszarze okapu przekrycia łukowego,
  • archiwalną dokumentację projektową udostępnioną przez przedstawicieli zleceniodawcy: projekt budowlany termomodernizacji budynku, projekt wykonawczy termomodernizacji, projekt budowlany – dokumentację powykonawczą termomodernizacji budynku,
  • wyniki oględzin stanu technicznego przekrycia łukowego budynku wraz z dokumentacją fotograficzną stanu istniejącego, wykonane w czasie przeprowadzonych wizji lokalnych, połączonych z wykonaniem odkrywki fragmentu dachu,
  • uproszczoną inwentaryzację stanu technicznego, w tym rozwiązań konstrukcyjno-materiałowych oraz technologicznych występujących w obszarze objętego opracowaniem przekrycia łukowego,
  • ogólnodostępne pozycje literatury technicznej, techniczno-naukowej oraz naukowej,
  • obowiązujące przepisy i normy budowlane.
Opracowanie obejmowało także sformułowanie propozycji prac remontowych, których zadaniem było przywrócenie stanu pełnej sprawności technicznej przedmiotowego przekrycia łukowego w zakresie jego szczelności. Nie obejmowało ono natomiast oceny analizy stanu technicznego elementów konstrukcyjnych przekrycia łukowego obiektu.

Dane ogólne
Stanowiące przedmiot opracowania przekrycie łukowe wykonane zostało jako płyty żelbetowe płyty prefabrykowane, rozmieszczone na ażurowych stalowych wiązarach kratowych, wykonstruowanych z krzywoliniowym pasem górnym. Przekrycie stanowiło zadaszenie sali sportowej, poniżej której usytuowany był basen.

Dla budynku objętego opracowanie prowadzona była Książka Obiektu Budowlanego, w której znajdowały się wpisy potwierdzające wykonywanie zarówno Kontroli stanu sprawności technicznej (tzw. przegląd roczny), jak również Kontroli stanu sprawności technicznej i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego, estetyki obiektu budowlanego oraz jego otoczenia (tzw. przegląd 5-letni).

W okresie minionym przekrycie poddawane było pracom remontowym, których zakres obejmował głównie wykonywanie kolejnych warstw pokrycia papowego.

Zleceniodawca przeprowadził kompleksowe prace termorenowacyjne budynku. Prace prowadzone były na podstawie indywidualnie opracowanej dokumentacji projektowej.

Na podstawie informacji ustnych uzyskanych od przedstawicieli zleceniodawcy ustalono, że prace remontowe prowadzone były w sposób wzbudzający liczne zastrzeżenia zleceniodawcy, zarówno ze względu terminowość, brak organizacji pracy, jak również z uwagi na niską jakość prowadzonych prac.

Po zakończeniu prac termoizolacyjnych w budynku występowały przecieki do wnętrza, skoncentrowane wzdłuż okapu przekrycia łukowego które zostało poddane ociepleniu od strony zewnętrznej.

Opis stanu istniejącego przekrycia łukowego
Widok przekrycia łukowego budynku basenu oraz sali sportowej przedstawiono na fot. 1. Na powierzchni przekrycia widoczne były liczne zapadliska i zagłębienia ocieplenia wykonanego z pianki poliuretanowej (fot. 2).


Fot. 2. Zapadliska i zagłębienia w ociepleniu z pianki PUR

Podczas prac ociepleniowych przekrycia łukowego nie podwyższono kominków dyfuzyjnych rozmieszczonych w kalenicy przekrycia (fot. 3).


Fot. 3. Brak podwyższenia kominków dyfuzyjnych po ociepleniu przekrycia łukowego

Wzdłuż ścian szczytowych (attyk) pianka poliuretanowa ułożona została w sposób niestaranny, nie wykonano jednoznacznych i ciągłych faset (fot. 4).



Fot. 4. Niestaranne ułożenie pianki wzdłuż szczytów

Wzdłuż okapów widoczne jest wypłaszczenie wykonanego ocieplenia z pianki poliuretanowej, sugerujące zmniejszenie jej grubości wzdłuż ścian podłużnych budynku (fot. 5).


Fot. 5. Zmniejszenie grubości ocieplenia wzdłuż okapów

W czasie wizji lokalnych stwierdzono, że w widoku od strony zewnętrznej na znacznej części długości ścian podłużnych wykonane ocieplenie przylega do papy termozgrzewalnej, która została ułożona powyżej blach okapowych, wymienionych w ramach prac termomodernizacyjnych przekrycia łukowego. Natomiast nowowykonana papa termozgrzewalna nie przylegała do blach okapowych – fragmentarycznie powstałe szczeliny wypełnione zostały pianką poliuretanową o odmiennej strukturze niż pianka zastosowana do wykonania ocieplenia przekrycia łukowego (mniej zwartą, według oceny organoleptycznej o zdecydowanie otwartych porach) (fot. 6). W czasie oględzin stwierdzono, że pianka, z której wykonano wypełnienie, gromadzi (zatrzymuje) wodę opadową.


Fot. 6. Szczeliny między papą a blachami okapowymi wypełnione zostały pianką o odmiennej strukturze niż pianka zastosowana do wykonania ocieplenia

Lokalnie wzdłuż okapu widoczne były wycieki wody ze szczeliny pomiędzy pokryciem z papy termozgrzewalnej a blachą okapową (fot. 7), miejscami woda wypływa powyżej nowowykonanego pokrycia z papy termozgrzewalnej.


Fot. 7. Lokalne wycieki wody ze szczeliny pomiędzy pokryciem z papy termozgrzewalnej a blachą okapową

W widoku od strony sali sportowej brak było widocznej ponadnormatywnej deformacji sufitu podwieszanego. W przestrzeni poddasza w czasie przeprowadzonych wizji lokalnych nie stwierdzono ponadnormatywnych deformacji elementów konstrukcyjnych przekrycia łukowego – elementy ażurowych, stalowych wiązarów kratowych nie wykazywały deplanacji oraz ubytków korozją wżerową, jak również rozległych ubytków korozją powierzchniową. Elementy przekrycia wykonane z prefabrykowanych płyt żelbetowych nie wykazywały załamania oraz widocznego odpadania otuliny prętów zbrojeniowych.

Analiza stanu istniejącego przekrycia łukowego
Oględziny wykonane w czasie przeprowadzonych wizji lokalnych pozwoliły na sformułowanie tezy, że objęty opracowaniem budynek jako całość był w zadowalającym stanie technicznym, a stopień jego dekapitalizacji w przybliżeniu odpowiadał okresowi użytkowania.

Na podstawie informacji ustnych uzyskanych od przedstawicieli zleceniodawcy ustalono, że zrealizowany sposób ocieplenia przekrycia łukowego jest odmienny niż przewidywała to podstawowa dokumentacja (remontowa) projektowa (projekt budowlany), w której projektant przyjął ocieplenie dachu z zastosowaniem styropianu z izolacją przeciwwodną w postaci papy termozgrzewalnej.

W wyniku ustaleń pomiędzy projektantem a zleceniodawcą jako ostateczne rozwiązanie projektowe przyjęte zostało wykonanie ocieplenia z warstwy pianki poliuretanowej PUR, określanej w dalszej części opracowania jako pianka poliuretanowa. Projektant zaproponował zastosowanie pianki o gęstości 32–35 kg/m3, co było rozwiązaniem niepoprawnym, gdyż tego rodzaju pianka jest stosowana wewnątrz pomieszczeń i jest to zazwyczaj pianka o porach otwartych (projekt wykonawczy). Ostatecznie wykonawca, uzyskując wcześniej akceptację projektanta i zamawiającego dla sposobu wykonania oraz rodzaju materiału, wbudował piankę o deklarowanej gęstości 60±5 kg/m3 (dokumentacja powykonawcza).

Na podstawie pomiarów gęstości próbek pobranych z ocieplonego przekrycia łukowego ustalono, że uśredniona gęstość wbudowanej pianki poliuretanowej wynosi 58 kg/m3 – pomiaru dokonano na podstawie pomiaru wykonanego na 5 próbkach pobranych z ocieplenia krzywoliniowej połaci dachowej. Analiza makro- oraz mikroskopowa pozwoliła na stwierdzenie, że wbudowana pianka poliuretanowa posiadała, w przeważającej części swojej struktury, zamknięte pory.

Należy zauważyć, że podstawowa dokumentacja projektowa w sposób nieprecyzyjny wskazywała sposób ukształtowania okapu po przeprowadzeniu prac ociepleniowych – przyjęty na rysunku istniejący (przed wykonaniem ocieplenia) układ warstw przekrycia łukowego odbiegał od rzeczywistości (rys. 1).

a)

b)

Rys. 1. Sposób ukształtowania węzła okapowego przekrycia łukowego budynku basenu i sali sportowej na podstawie: a) projektu wykonawczego, b) materiałów uzyskanych od projektanta w czasie trwania prac remontowych

Jednocześnie należy zauważyć, że prace związane z ociepleniem przekrycia łukowego przebiegały z problemami organizacyjno–technicznymi, spowodowanymi brakiem odpowiedniego przygotowania do prowadzenie prac remontowych przez wykonawcę.

Pomimo daleko idących starań ze strony przedstawicieli zleceniodawcy, wykonawca zrealizował ocieplenie przekrycia łukowego w sposób obarczony licznymi wadami i usterkami:
  • wymiana pasów arkuszami papy nadrynnowych (blach okapowych) przeprowadzona została z zastosowaniem wąskiego fragmentu blachy (o szerokości 12 cm), a połączenie nowej, wklejonej warstwy papy termozgrzewalnej powyżej pasów nadrynnowych z pozostawionymi fragmentami papy wykonano wzdłuż miejsca zmiany kształtu połaci dachowej (fot. 8a),
  • ocieplenie z pianki poliuretanowej wykonane zostało wybitnie niestarannie, lokalne zapadnięcia oraz spęcherzenia ocieplenia z pianki poliuretanowej skutkują powstawaniem na połaci dachowej zastoisk wody opadowej (fot. 8b),
  • ocieplenie wykonano z lokalnym pocienieniem grubości pianki poliuretanowej wzdłuż węzłów okapowych (dochodzącym do 6 cm), co przyczynia się do pogorszenia warunków cieplno–wilgotnościowych w obszarze węzłów stropowo–ściennych (fot. 8c),
  • pocieniono miejscowo ochronną powłokę malarską, wskutek czego pianka poliuretanowa, z której wykonano ocieplenie, narażona jest na przyspieszoną dekapitalizację oraz zniszczenie w wyniku oddziaływania obciążeń środowiskowych (opady atmosferyczne, promieniowanie świetlne) (fot. 8d),
  • nie podwyższono kominków dyfuzyjnych, co powoduje ich zaślepienie w przypadku zalegania śniegu na łukowej połaci dachowej,
  • w sposób niewłaściwy, poprzez brak zagęszczenia łączników mechanicznych, zamocowano część blach pasa nadrynnowego (blachy okapowej), co przyczynia się do jego deformacji,
  • nie wyprofilowano w odpowiedni sposób pianki poliuretanowej powyżej pasów nadrynnowych, co powoduje miejscowe podciekanie wody w miejscu styku blach okapowych z ociepleniem z pianki poliuretanowej,
  • nie wykonano poprawnego zgrzania nowowykonanej warstwy papy termozgrzewalnej do blach okapowych, co skutkowało powstaniem szczeliny między blachami okapowymi i papą wzdłuż linii okapu po zakończeniu aplikacji pianki poliuretanowej (fot. 9). Późniejsze wypełnienie przez wykonawcę powstałych szczelin pianką poliuretanową o strukturze zdecydowanie luźniejszej w stosunku do pianki zastosowanej do ocieplenia dachu było działaniem niepoprawnym, gdyż przez niezabezpieczone otwory penetruje podciekająca woda opadowa. Jednocześnie zastosowana do uzupełnienia szczelin pianka poliuretanowa ze względu na otwartą strukturę porów akumuluje wodę, przyczyniając się do utrzymywania stanu zawilgocenia węzłów okapowych.
Powyższe wady i usterki generują powstawanie uciążliwości eksploatacyjnych w postaci przecieków do wnętrza budynku basenu i sali sportowej.

a)

b)
c)

d)

Fot. 8. Dokumentacja fotograficzna prac remontowych przekrycia łukowego budynku basenu i sali sportowej: a) węzeł okapowy po przebudowie, b) usterki ocieplenia z pianki PUR, c) brak ułożenia pianki PUR wzdłuż okapu, d) realizacji ochronnej powłoki malarskiej na warstwie pianki PUR

Opisane powyżej wady i usterki nie zostały całościowo, dokładnie i skutecznie usunięte przez wykonawcę pomimo, że zostały wyszczególnione w Protokole odbioru robót budowlanych, jak również w Protokole odbioru usuniętych wad i usterek.

Wnioski
Na podstawie przeprowadzonych wizji lokalnych oraz analizy stanu istniejącego przekrycia łukowego ustalono, że w obszarze ocieplenia przekrycia łukowego budynku występowały liczne wady i usterki generujące powstawanie uciążliwości eksploatacyjnych, które przyczyniały się do obniżenia wartości budynku jako całości.

a)

b)

c)

d)

e)

f)

Fot. 9. Usterki ocieplenia przekrycia łukowego: a) rozszczelnienie pianki poliuretanowej w miejscu załamania płaszczyzny blachy okapowej, b), c) pocieniona grubość pianki poliuretanowej wzdłuż okapu, d) brak przylegania do blachy okapowej wzdłuż okapu nowowykonanego pokrycia z papy termozgrzewalnej, e) brak zamocowania nowowykonanej blachy okapowej do podłoża, f) brak zespolenia z podłożem nowowykonanej warstwy z papy termozgrzewalnej poniżej blachy okapowej Bezpośrednimi przyczynami istniejącego stanu technicznego ocieplenia przekrycia łukowego budynku były:
  • realizacja podstawowego zakresu robót budowlanych przez w sposób wybitnie niestaranny i nonszalancki, z pominięciem zasad wiedzy technicznej,
  • niewłaściwe wykonanie lokalnych prac naprawczych wzdłuż części węzłów okapowych po zakończeniu podstawowego zakresu robót budowlanych – działania naprawcze zostały podjęte przez wykonawcę w odpowiedzi na zastrzeżenia i zgłoszenia usterek wykonywanych przez zleceniodawcę.
Zalecenia
  • W celu usunięcia stwierdzonych wad i usterek budynku basenu i sali sportowej występujących w obszarze przekrycia łukowego zalecono podjęcie działań według wskazówek zamieszczonych poniżej:l    ze względu na zakres występujących wad i usterek roboty budowle związane z remontem ocieplenia przekrycia łukowego należało przeprowadzić według następujących zaleceń ramowych:
    • zdemontować (wypiąć z rynhaków) rynny,
    • usunąć do poziomu pokrycia papowego istniejącą warstwę ocieplenia z pianki poliuretanowej na szerokości ok. 60 cm (licząc od krawędzi okapu),
    • zdemontować istniejące blachy okapowe (pasy nadrynnowe),
    • usunąć nowowykonaną poniżej blach okapowych (pasów nadrynnowych) przekładkę z papy termozgrzewalnej,
    • usunąć wszystkie istniejące (wykonane w okresie eksploatacji budynku) warstwy papy do poziomu wierzchu prefabrykowanej płyty żelbetowej na szerokości ok. 20 cm (licząc od krawędzi okapu),
    • istniejące podłoże betonowe (wierzch płyt żelbetowych) oczyścić przy pomocy szczotek stalowych oraz odpylić,
    • oczyszczone podłoże betonowe zagruntować asfalto-żywicznym roztworem do gruntowania,
    • ewentualne stwierdzone obluzowane fragmenty pozostawionego (istniejącego) dawnego pokrycia papowego zakołkować do podłoża przy pomocy kołków szybkiego montażu lub spróbować zgrzać z podłożem,
    • na szerokości ok. 30 cm (licząc od krawędzi okapu) wkleić warstwę papy termozgrzewalnej, która powinna zachodzić ok. 10 cm za linię, wzdłuż której usunięto wcześniej fragmenty starej izolacji przeciwwodnej – zaleca się zastosować 1 warstwę papy termozgrzewalnej na tkaninie szklanej modyfikowanej SBS-em,
    • zamontować nowe blachy okapowe (pasy nadrynnowe) o szerokości ok. 15 cm,
    • na szerokości ok. 50 cm (licząc od krawędzi okapu) wkleić warstwę papy termozgrzewalnej, która powinna zachodzić ok. 20 cm za linię wykonanego wcześniej pokrycia z papy termozgrzewalnej podkładowej – zalecono zastosować jedną warstwę papy termozgrzewalnej na włókninie poliestrowej modyfikowanej SBS-em (warstwa wierzchnia). Szczególną uwagę należało zwrócić na to, aby krawędź warstwy papy termozgrzewalnej wierzchniego krycia była cofnięta w stosunku do krawędzi pasów nadrynnowych (blach okapowych) o ok. 1 cm,
    • uzupełnić usunięte wcześniej fragmenty ocieplenia z pianki poliuretanowej na szerokości 60 cm (licząc od krawędzi okapu) – uzupełnienie wykonać do poziomu ocieplenia na pozostałej części dachu,
    • styk nowowykonanego ocieplenia z pianki poliuretanowej oraz blach okapowych uszczelnić przy pomocy trwale plastyczno-elastycznego uszczelniacza bitumicznego,
    • podwyższyć istniejące kominki dyfuzyjne w obszarze całego przekrycia łukowego. Wysokość podwyższenia ustalić tak, aby wysokość kominków wynosiła 30 cm powyżej poziomu ocieplenia,
    • górną powierzchnię warstwy ocieplenia zabezpieczyć ochronną powłoką malarską, stosując materiał dedykowany do stosowania na sztywnych piankach poliuretanowych – zaleca się wykonania ochronnej powłoki malarskiej na całej powierzchni połaci dachowej,
    • zamontować usunięte wcześniej rynny.

Rys. 2. Schematyczny rysunek ze wskazówkami odnośnie usunięcia wad

Realizacja prac związanych z usunięciem wad i usterek ocieplenia przekrycia łukowego w wyżej opisanym zakresie z dużym prawdopodobieństwem zapewni jego szczelność.


dr hab. inż. Maciej Niedostatkiewicz
prof. nadzw. Politechniki Gdańskiej

Politechnika Gdańska
Wydział Inżynierii Lądowej i Środowiska
Katedra Budownictwa i Inżynierii Materiałowej

Pracownia Projektowo-Inżynierska
Maciej Niedostatkiewicz



Źródło: Dachy, nr 3 (207) 2017
DODAJ KOMENTARZ
Wymagane: Zaloguj się aby dodać komentarz > Zaloguj się
TEMAT MIESIĄCA
Pod własnym dachem

Kiedy dekarzem zostaje ktoś, kto od zawsze marzył o własnym domu, można się spodziewać, że gdy uda mu się zrealizować to marzenie, jego dach będzie dopieszczony w najdrobniejszych szczegółach. Jeśli dodatkowo człowiek ten jest pasjonatem swego fachu, jest prawie pewne, że będzie to dach niezwykły. Czytaj więcej